Ciechanów, ul. Gwardii Ludowej WRN, mazowieckie
Tak zwany nowy cmentarz żydowski w Ciechanowie znajduje się przy ul. Gwardii Ludowej WRN i zajmuje działkę na planie prostokąta, o powierzchni 2,17 ha. Cmentarz powstał w XIX w., w tym czasie był położony poza miastem. Cmentarz założono w związku z wykorzystaniem powierzchni tzw. starego cmentarza żydowskiego przy ul. Tylnej i ul. Zagumiennej oraz z wprowadzonymi w XIX w. przepisami, które nakazywały tworzenie cmentarzy poza terenem zabudowanym. Na cmentarzu pochowano kilka tysięcy osób. Dokładna liczba pochówków nie jest znana. Tylko w latach 1900-1910 w aktach metrykalnych miejscowego dozoru bóżniczego odnotowano 621 zgonów. W północno-zachodnim narożniku cmentarza znajdował się dom przedpogrzebowy. W latach II wojny światowej na cmentarzu rozstrzeliwano i grzebano ofiary niemieckich zbrodni, m.in. 7 listopada 1942 r. pochowano 68 Żydów zamordowanych w szpitalu przy ul. Zagumiennej, a 17 grudnia 1942 r. – czterech żołnierzy Armii Krajowej, powieszonych na Zamku w Ciechanowie. W czasie wojny rozpoczął się proces dewastacji cmentarza, kontynuowany w kolejnych dekadach. W drugiej połowie lat 40. XX w. cmentarzem opiekowali się działacze Komitetu Żydowskiego i Żydowskiego Zrzeszenia Religijnego w Ciechanowie. Odzyskali część nagrobków wykorzystanych przez Niemców do utwardzania ulic, ustawili pomniki, na cmentarz przenosili ciała ofiar Zagłady, które ekshumowano z grobów na terenie miasta i w okolicy. W latach 1962 r. ziomkostwo Żydów ciechanowskich w Paryżu wzniosło na cmentarzu pomnik ku czci ofiar Zagłady. Od 2016 r. cmentarz stanowi własność Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. To jeden z ponad 150 cmentarzy, które posiada Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. Prosimy, pomóż nam utrzymać to miejsce pochówku Żydów z Ciechanowa. Napisz do nas, aby omówić formę Twojego wsparcia: fodz@fodz.pl. |