Cmentarz żydowski w Brzegu przy ulicy ks. Kazimierza Makarskiego 49.  jest jednym z najważniejszych materialnych śladów obecności społeczności żydowskiej na ziemi brzeskiej. Działkę przeznaczoną na cmentarz zakupiono w 1798 roku, a pierwszy udokumentowany pochówek miał miejsce w roku 1801. Cmentarz funkcjonował nieprzerwanie do 1937 roku, kiedy w wyniku nasilających się represji wobec ludności żydowskiej w III Rzeszy, gmina wyznaniowa została ostatecznie rozwiązana.

W obrębie cmentarza zachowało się - według różnych źródeł - od około 80 do 150 macew. Najstarsze z nich pochodzą z 1806 r., najmłodsze z lat 30. XX wieku. Większość wykonana jest z piaskowca sudeckiego, niektóre z marmuru i granitu. Na tablicach nagrobnych zachowały się typowe zdobienia oraz inskrypcje w językach hebrajskim i niemieckim.

Układ alejek i rozmieszczenie grobów wskazują na tradycyjne planowanie zgodne z żydowskimi zasadami pochówku - z grobami skierowanymi na wschód, w stronę Jerozolimy.

Po II wojnie światowej cmentarz został częściowo zdewastowany. Macewy przewracano, a niektóre wykorzystano do celów budowlanych. Dopiero w latach 80. XX wieku rozpoczęto pierwsze prace porządkowe i dokumentacyjne. W 1989 roku cmentarz wpisano do rejestru zabytków województwa opolskiego pod numerem 235/89.

Teren jest ogrodzony, wejście oznakowane. Cmentarz wymaga systematycznej opieki konserwatorskiej i działań edukacyjnych.

Autor: Sebastian Milian