W miesięczniku "Midrasz" (nr 1/105, styczeń 2006) ukazał się artykuł adwokat Moniki Krawczyk "Restytucja mienia gmin żydowskich w Polsce-stan rzeczy z perspektywy (prawie) 10 lat".
Strona 1Strona 2Strona 3 Ustawa o stosunku Państwa do GWŻ w RP Podstawą prawną regulującą stosunek Państwa do Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP jest ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. ( Dz.U. nr 41 poz.251 z 26.IV.1997 r. ) o stosunku państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w RP.
Ustawa ta wpisuje się w porządkowanie polskiego prawa wyznaniowego, które stało się możliwe i konieczne po dokonaniu w Polsce przekształceń polityczno-ustrojowych zainicjowanych w 1989 r.
Celem ustawy jest normalizacja wzajemnych relacji państwowo-kościelnych w nowym porządku polityczno-ustrojowym Rzeczpospolitej Polskiej. Element tej normalizacji stanowi m.in. uregulowanie spraw majątkowych.
Regulacja majątkowa ogranicza się do spraw nieruchomości byłych Żydowskich Gmin Wyznaniowych oraz wyznaniowych żydowskich osób prawnych. Do tych zalicza się obiekty służące celom kultu religijnego: cmentarze, synagogi, domy modlitw, domy pogrzebowe, łaźnie rytualne, obiekty gmin żydowskich służące w przeszłości działalności oświatowo-wychowawczej i charytatywno-społecznej takie jak szkoły, szpitale, ochronki, domy opieki oraz budynki siedzib urzędów gmin.
Art.31 ust1. ustawy określa możliwe sposoby zaspokojenia roszczeń, zgłoszonych w postępowaniu regulacyjnym w odniesieniu do nieruchomości położonych w granicach II Rzeczpospolitej Polskiej.
Regulacja może polegać na:
1. przeniesieniu własności nieruchomości lub ich części
2. przyznaniu nieruchomości zamiennej, gdy przeniesienie własności nieruchomości natrafiało na trudne do przezwyciężenia przeszkody
3. przyznania odszkodowania ustalonego według przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości, w razie niemożności dokonania regulacji przewidzianych w pkt.1 i 2.
Art.31 ust.2 wspomnianej ustawy stanowi, że regulacja w odniesieniu do cmentarzy żydowskich oraz nieruchomości położonych na obszarze ziem Zachodnich i Północnych może polegać jedynie na przekazaniu nieruchomości lub ich części. W razie niemożności dokonania takiej regulacji postępowanie podlega umorzeniu.
Ujednolicony tekst Ustawy